Random Thoughts

ตอนที่ 1 : สมชาย ปรีชาศิลปกุล

สุภิญญา กลางณรงค์ : เสรีภาพในการแสดงออก ทางสื่อออนไลน์

เสรีภาพในการแสดงออกในสังคมไทย

• เสรีภาพจะสมบูรณ์ได้เมื่อเคารพเสรีภาพของผู้อื่น
• เสรีภาพมีราคาที่ต้องจ่ายเสมอ ไม่ว่าเรื่องเล็กหรือเรื่องใหญ่
• ในประเทศไทยเรามักอ้างว่ามีเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ แต่สิ่งที่ใหญ่กว่าคือกฎหมาย
• มีกฎหมายเยอะมากที่สามารถดำเนินคดีกับเสรีภาพในการแสดงออกได้ ทำให้สื่อต้องเซ็นเซ่อร์ตนเอง เช่น พรบ. สุขภาพฯ ทำให้ทีวีต้องทำภาพเบลอ หรือ พรบ. วิทยุโทรทัศน์ฯ ทำให้ไม่มีการพูดสิ่งที่กระทบต่อความมั่นคง พรบ. การกระทำผิดด้วยคอมพิวเตอร์ฯ ก็เช่นกัน
• การแก้ปัญหาทางการเมืองหรือการสร้างบรรทัดฐานใหม่ในสังคมเป็นสิ่งที่สำคัญพอ ๆ กับการพยายามแก้กฎหมาย
• เสรีภาพในการแสดงออกมีความหมายกว้างขวางกว่าการพูดหรือเขียน การแสดงละครหรือการสักก็เป็นเช่นกัน
• มีข้อจำกัดที่เป็นสากลของ เสรีภาพในการแสดงออก คล้ายดังที่ รศ. สมชายกล่าวไว้ข้างบน
  • ไม่นำมาสู่อันตราย
  • ไม่ลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้อื่น
• จึงต้องมีความอดทนอดกลั้น หรือ Tolerance
• สังคมไทยยังขาด Tolerance

ผลกระทบของการไม่มีเสรีภาพในการแสดงออก

• เกิดความอึดอัดตึงเครียด
• เกิดความระส่ำระสาย
• เกิดความอ่อนแอ
• ถ้ารัฐอ้างความมั่นคงมาจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก มันคือการทำร้ายสังคมเอง
• ถ้าเราไม่มีเสรีภาพที่จะค้นหาหรือถกเถียงเพื่อหาความจริง สิ่งที่เกิดคือข่าวลือ ซึ่งไม่เป็นผลดี

การปิดกั้นเสรีภาพในการแสดงออก

• ทำไมสังคมต้องปิดกั้นเสรีภาพในการแสดงออกขนาดนั้น?
• ตอบ สังคมหรือผู้นำอยู่ในบรรยากาศแห่งความกลัว
• โอบาม่ากล่าวว่า "We've chosen hope over fear"
• สังคมไทยดูเหมือนว่าจะอยู่ในบรรยากาศแห่งความกลัว จึงมีความเข้มงวดขนาดนี้
• จะทำอย่างไรเพื่อผ่อนคลายบรรยากาศนี้

เสรีภาพในโลกออนไลน์

• การกำกับดูแลสื่อออนไลน์มีความยากลำบาก
• ปัจจุบัน ความเป็นพลเมืองนั้นข้ามพรมแดน ก้าวไปสู่ความเป็นพลเมืองโลก หรือพลเมืองเน็ต (Netizen)
• มีการปะทะกันระหว่าง Netizens กับกฎหมาย เช่นความพยายามปิดเว็บ การจับกุม ไม่เพียงคนสัญชาติไทยเท่านั้น
• จำนวนประชากรเน็ตไทยก้าวกระโดดเร็วมาก ปัจจุบันคิดเป็น 20% ของประชากรทั้งหมด
• การบล็อคเว็บไซ้ท์ เป็นการจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก แต่การจำกุมนั้นอาจถึงขั้นละเมิดสิทธิมนุษยชน
• มีข้อมูลจากแหล่งข่าวที่ไม่อาจเปิดเผย คือ ตำรวจไทยสามารถจับกุมผู้โพสท์ข้อความต่าง ๆ ได้ภายในเวลา 3 วัน
• มีคนไทยที่เคยถูกจับกุมเพราะการโพสท์ข้อความ 4 ราย ทุกคนต่างตกใจเพราะใช้ความเป็นนิรนามในการโพสท์ แต่ ตำรวจสามารถตามเจอได้
• ไม่มีใครทราบว่ามีการจับกุมโดยไม่มีข่าวมากกว่านั้นหรือไม่
• ยังไม่มีทางออกที่ชัดเจน
• สังคมควรปรับทรรศนะคติ ยอมรับว่าสังคมเป็นพลวัต ผู้คนมีความเห็นของตนเอง ต้องสร้างความอดทนอดกลั้น